Stel je voor: je zit rustig op de bank, misschien kijk je net naar je favoriete serie of je bent aan het werk. Dan ineens voel je het. Een rare tik in je borst, alsof je hart een slag overslaat of juist een sprintje trekt.
▶Inhoudsopgave
Het voelt alsof er een vlinder in je borstkas fladdert die even de controle kwijt is.
Dit is vaak hoe atriumfibrilleren begint. Het is een van de meest voorkomende hartritmestoornissen, maar toch weten veel mensen niet precies wat ze ermee moeten of hoe het voelt. Laten we dit eens goed en duidelijk uitleggen, zonder ingewikkelde dokterswoorden, maar wel met de ernst die het verdient.
Wat is atriumfibrilleren eigenlijk?
Om te begrijpen hoe het voelt, moeten we weten wat er gebeurt.
Je hart bestaat uit vier kamers. De bovenste twee kamers heten de atria (hartboezems). Normaal gesproken pompt je hart in een mooi, strak ritme. Bij atriumfibrilleren gaat er iets mis in de elektrische signalen van de atria.
In plaats van een strakke, geordende samentrekking, gaan de boezems onregelmatig en chaotisch trillen of ‘fibrilleren’. Je kunt het vergelijken met een spier die onwillekeurig tintelt.
Omdat de boezems niet meer normaal samentrekken, pompen ze niet efficiënt. Het bloed kan hierdoor wat stil gaan staan, wat het risico op stolsels verhoogt.
Tegelijkertijd kan de hartslag heel snel en onregelmatig worden, wat de klachten veroorzaakt die we hieronder bespreken.
Hoe voelt atriumfibrilleren aan?
De ervaring verschilt enorm van persoon tot persoon. De één voelt niets, de ander heeft het gevoel alsof hij of zij een marathon rent terwijl er gewoon wordt gezeten.
Hartkloppingen: Het bekendste signaal
Hier zijn de meest voorkomende sensaties en klachten op een rijtje. Dit is vaak het eerste wat je opvalt. Het voelt niet als een normale, stabiele hartslag. Mensen beschrijven het vaak als:
- Een ‘boem-boem-boem’ gevoel in de borst of keel.
- Een hart dat te snel slaat (meer dan 100 slagen per minuut), maar wel onregelmatig.
- Een gevoel alsof het hart even stopt en daarna hard inhakt.
Vermoeidheid en energiegebrek
Dit is een sluipend symptoom. Omdat het hart onregelmatig pompt, werkt je lichaam minder efficiënt.
Duizeligheid en licht in het hoofd
Je hoeft niet perse buiten adem te zijn, maar je voelt je vaak ongewoon moe.
Kortademigheid en benauwdheid
Het voelt alsof je batterij leegloopt zonder duidelijke reden, alsof je door een dik deken beweegt. Veel mensen met atriumfibrilleren merken dat ze ’s middags ineens een energiedip krijgen die ze voorheen niet hadden. Doordat het hart het bloed minder goed rondpompt, kan de bloedtoevoer naar de hersenen even minder zijn.
Dit voelt niet altijd als een flauwte, maar vaak als een licht gevoel in het hoofd of een lichte instabiliteit. Het is alsof je even moet slikken om weer ‘aan te staan’.
Pijn en druk op de borst
Je merkt het misschien als je een trap oploopt of boodschappen doet. Je bent sneller buiten adem dan normaal. Dit komt doordat de longen wat vocht kunnen vasthouden door de minder efficiënte hartwerking.
Het voelt alsof je niet diep genoeg kunt ademhalen. Hoewel atriumfibrilleren op zichzelf meestal geen pijn doet (het is eerder een ongemakkelijk gevoel), kan de spanning wel leiden tot een drukkend of benauwd gevoel op de borst.
Angst en paniek
Let wel op: als je scherpe pijn voelt, is het altijd belangrijk om alert te zijn, want dit kan ook op andere hartproblemen wijzen. De sensatie van een onregelmatig hart kan behoorlijk eng zijn. Het voelt onvoorspelbaar.
Je weet niet wanneer het stopt. Dit kan leiden tot een angstig gevoel of lichte paniek, wat de klachten soms zelfs versterkt omdat je je gaat focussen op je hartslag.
Wanneer merk je het zelf?
De timing van herkenning is vaak het lastigste deel. Atriumfibrilleren kan zich op verschillende momenten aandienen.
De plotse aanval (paroxysmaal)
Bij veel mensen begint het plotseling. Je zit rustig en ineens voelt het alsof er iets omslaat in je borst.
Tijdens inspanning
Dit noemt men een ‘paroxysmale’ episode. Het kan binnen enkele seconden beginnen en soms net zo snel weer stoppen, of juist uren aanhouden. Je merkt het vooral als je stilzit en niets doet, omdat je lichaam dan extra gevoelig is voor de ritmestoornis.
‘s Nachts of bij het wakker worden
Sommige mensen merken het pas als ze bewegen. Een wandeling of het tillen van zware tassen kan de hartslag verhogen, waardoor de onregelmatige ritmes duidelijker voelbaar worden.
Het voelt alsof je hart niet meer meekan met de inspanning. Een veelvoorkomend moment is de nacht. Je wordt wakker met een onregelmatig hartritme of een bonzend gevoel in je keel. Dit komt omdat je lichaam ’s nachts rustiger is en je hartslag van nature lager ligt, waardoor afwijkingen meer opvallen.
Asymptomatisch: De stille vorm
Dit is een belangrijk punt: je kunt atriumfibrilleren hebben zonder het te voelen.
Dit heet ‘stille atriumfibrilleren’. Je merkt er letterlijk niets van, totdat je toevallig je pols meet of een doktersbezoek brengt. Dit is vaak het gevaarlijkste, omdat het onbehandeld kan blijven en het risico op een beroerte verhoogt. Meer weten over waarom vroege detectie essentieel is?
Wat beïnvloedt de klachten?
Hoe heftig je het voelt, hangt af van een aantal factoren:
- Leeftijd: Naarmate we ouder worden, verandert het hartweefsel, wat atriumfibrilleren frequenter kan maken.
- Bestaande hartproblemen: Als je al last hebt van hoge bloeddruk of vernauwde kransslagaders, voel je de ritmestoornis vaak harder.
- Schildklier en suikerziekte: Deze aandoeningen kunnen de elektrische prikkelbaarheid van het hart beïnvloeden.
- Leefstijl: Overmatig alcoholgebruik (vooral ‘holiday heart syndrome’ na een weekend doorzakken), stress en roken kunnen episodes uitlokken of verergeren.
Hoe weet je het zeker? De diagnose
Als je bovenstaande klachten herkent, is het logisch dat je wilt weten wat er aan de hand is. Je kunt dit niet zelf vaststellen door alleen op je pols te voelen, hoewel een onregelmatige pols een aanwijzing is.
De enige manier om het zeker te weten, is door een elektrocardiogram (ECG). Artsen gebruiken vaak een Holter-monitor. Dit is een draagbaar apparaatje dat je 24 tot 48 uur (soms langer) bij je draagt.
Het registreert elke hartslag. Als je atriumfibrilleren hebt, zal dit apparaatje de chaotische signalen in je boezems vastleggen, zelfs als je er op dat moment niets van voelt.
Wat kun je eraan doen?
Als de diagnose is gesteld, hoef je niet in paniek te raken.
Medicatie
Het verschil tussen atriumfibrilleren en atriumfladderen is goed te managen, maar het vereist wel aandacht. De behandeling heeft twee hoofddoelen: de hartslag vertragen en het risico op stolsels (en daarmee beroertes) verlagen. Artsen schrijven vaak medicijnen voor die de hartslag kalmeren, zoals bètablokkers of calciumantagonisten.
Cardioversie en ablatie
Daarnaast zijn er bloedverdunners (anticoagulantia) belangrijk. Merknamen zoals Marcumar of Apixaban (Eliquis) zijn hier bekend mee, maar welke geschikt is, bepaalt de arts.
Leefstijl aanpassen
Bij sommige mensen lukt het niet met medicijnen alleen. Dan kan een ‘cardioversie’ worden ingezet: een elektrische schok onder narcose die het hartritme reset.
Ook een ablatie (een klein brandplekje in het hart om de verkeerde elektrische signalen te blokkeren) is een optie voor mensen met frequent terugkerende klachten. Je kunt veel zelf doen. Het verminderen van cafeïne en alcohol kan helpen, evenals het stoppen met roken. Regelmatige beweging, zoals wandelen of zwemmen, is goed voor het hart, maar forceer jezelf niet tot extreme inspanning zonder advies. Ook het beheersen van stress is cruciaal; yoga of meditatie kan helpen de hartslag rustig te houden.
Wanneer moet je naar de huisarts?
Als je merkt dat je hart ineens onregelmatig gaat kloppen, duizelig wordt of een druk op de borst voelt die niet snel wegtrekt, is het verstandig om contact op te nemen met je huisarts. Vooral als dit de eerste keer is, of als de klachten langer dan een paar uur duren. Het is ook belangrijk om te weten dat atriumfibrilleren het risico op een beroerte verhoogt.
Daarom is het niet iets om te negeren, ook niet als de klachten weer verdwijnen.
Regelmatige controle bij een cardioloog is vaak nodig om te zorgen dat je hart gezond blijft en je klachten onder controle zijn. Herken je de symptomen?
Blijf er niet mee rondlopen. Een goed gesprek met je arts kan vaak al veel onzekerheid wegnemen en zorgen dat je weer met een rustig hart door het leven kunt gaan.