Je horloge zegt je precies hoeveel stappen je hebt gezet, hoe je hebt geslapen en hoe je hartslag ervoor staat.
▶Inhoudsopgave
Maar nu claimen steeds meer smartwatches ook iets veel groters: ze kunnen je bloeddruk meten zonder enige manchet. Geen pijnlijke omknelling meer om je bovenarm, maar gewoon een simpele blik op je pols.
Het klinkt als sciencefiction, maar de technologie is er. Toch is de vraag: kunnen we deze cijfers nu echt vertrouwen, of is het vooral mooie marketing? Laten we eens scherp kijken naar wat er achter die slimme schermpjes schuilgaat.
Hoe Werkt Dat Dan, Zonder Lucht?
Om te begrijpen hoe cuffless meten werkt, hoef je geen arts te zijn. De meeste smartwatches gebruiken namelijk licht. Deze technologie heet Photoplethysmography, oftewel PPG.
Het werkt eigenlijk best simpel: een groen LED-lichtje aan de onderkant van je horloge schijnt continu door je huid heen.
Omdat bloed rood is, absorbeert het licht. Wanneer je hart pompt, stroomt er even iets meer bloed door je pols, en wanneer het rust, iets minder.
De sensor in je horloge vangt dit licht op en zet het om in een grafiekje. De vorm en de timing van die golf vertellen iets over je hartslag en de stijfheid van je bloedvaten. Want hier komt het belangrijke stukje wetenschap: de tijd die het bloed nodig heeft om van je hart naar je pols te reizen, hangt samen met je bloeddruk.
Een hogere druk zorgt vaak voor een snellere golf. De software in de smartwatch probeert deze signalen te vertalen naar een bloeddrukwaarde.
Merken als Samsung, Apple en Huawei gebruiken complexe algoritmen om deze data te ontcijferen. Maar omdat iedereen een andere polsdikte, huidskleur en vaatstructuur heeft, is dit geen eenvoudige rekensom.
De Harde Waarheid Over Nauwkeurigheid
De grote vraag is natuurlijk: klopt het wel? Als je een smartwatch draagt die je bloeddruk meet, wil je niet weten hoeveel hij denkt dat je druk is, maar wat de werkelijke waarde is.
Hier schuilt meteen de grootste valkuil. Traditionele bloeddrukmeters met een manchet meten de druk direct in de slagader door de luchttoevoer tijdelijk stil te leggen. Smartwatches doen dit indirect, via licht. Onderzoeken tonen aan dat de afwijkingen tussen een smartwatch en een professionele manchet-meter soms behoorlijk groot kunnen zijn.
Een studie in het gerenommeerde Journal of the American Medical Association (JAMA) liet zien dat de Apple Watch Series 4 in sommige gevallen tot wel 10 mmHg afweek van een professionele meting. Dat is een verschil dat voor een arts net het verschil kan maken tussen ‘rustig aan’ of direct medicatie.
De FDA (de Amerikaanse keuringsinstantie voor medicijnen en medische apparatuur) heeft in 2022 weliswaar de Apple Watch Series 9 goedgekeurd voor bloeddrukmeting, maar met een belangrijke kanttekening: het is bedoeld voor het monitoren van trends, niet voor het stellen van een diagnose.
Een andere studie naar de Samsung Galaxy Watch 4 liet een gemiddelde afwijking zien van ongeveer 7,3 mmHg. Hoewel de technologie verbetert, is de accuraatheid voor nu nog steeds lager dan die van een klassieke manchet. Bij de Samsung Galaxy Watch en cuffless bloeddruk zijn er een aantal factoren die de meting beïnvloeden.
Ten eerste is de positie van het horloge cruciaal. Zit hij te los?
Waarom is het lastig?
Dan filtert de sensor te veel ruis. Zit hij te strak? Dan knelt hij de bloedtoevoer al af, wat de meting vertekent.
Daarnaast speelt je huidskleur een rol. Donkere huid absorbeert licht anders, wat de PPG-sensor soms in de war brengt.
Ook beweging is een vijand: zwaai je even enthousiast met je armen tijdens het meten? Dan is de kans op een onbetrouwbaar cijfer groot.
Betrouwbaarheid in de praktijk: Wat kun je ermee?
Is de technologie dan nutteloos? Zeker niet. Het grote voordeel van cuffless meten is het gemak.
Je kunt thuis, op de bank, tientallen metingen doen zonder dat het ongemakkelijk wordt.
Een traditionele manchet is vaak een momentopname en kan beïnvloed worden door stress (de zogenaamde 'witte-jassen-hypertensie'). Een smartwatch meet veel vaker en op natuurlijke momenten. Daarom is de waarde van smartwatches voor bloeddruk vooral gelegen in het herkennen van trends.
Als je horloge dag in dag uit aangeeft dat je rustdruk langzaam stijgt, is dat een waardevolle waarschuwing om eens langs de huisarts te gaan. Het is een hulpmiddel voor bewustwording, geen vervanging van de medische controle.
Merken proberen dit gat te dichten door persoonlijke kalibraties. Sommige horloges vragen je om een keer per maand een manchet-meting te doen en die handmatig in te voeren. Op basis daarvan past het algoritme zich aan jouw lichaam aan. Dit verhoogt de betrouwbaarheid aanzienlijk, maar het vereist wel discipline.
De Rol van ECG en Andere Sensoren
Naast bloeddruk bieden veel smartwatches ook een ECG (elektrocardiogram). Hoewel dit technisch anders werkt dan PPG, is het een logische aanvulling.
Waar PPG de druk in de vaten meet via licht, meet ECG de elektrische activiteit van het hart. De nauwkeurigheid van ECG op smartwatches is over het algemeen iets hoger dan die van cuffless bloeddruk. Apparaten als de Fitbit Sense 2 of de Apple Watch Series 9 zijn gecertificeerd om hartritmestoornissen (zoals atriumfibrilleren) te detecteren.
Hoewel dit niet direct een bloeddrukmeting is, geeft het wel een completer beeld van je cardiovasculaire gezondheid. Het samenspel tussen hartslag, hartritme en hoe fotoplethysmografie bloeddruk meet zorgt voor een rijkere dataset dan één simpele meting.
De Toekomst: Wat Brengt Morgen?
De technologie staat niet stil. Onderzoekers werken aan nieuwe sensoren die gebruikmaken van andere golflengten licht (zoals infrarood) om dieper in het weefsel te kijken.
Ook de integratie van kunstmatige intelligentie (AI) speelt een steeds grotere rol.
AI-algoritmen kunnen patronen herkennen in duizenden metingen die een mens nooit zou opvallen. Een veelbelovende ontwikkeling is de combinatie van meerdere sensoren. Door naast PPG ook de hartslagvariabiliteit (HRV) en zelfs temperatuur te meten, kan de software een complexer model bouwen van je lichaam.
Dit zou de nauwkeurigheid van de geschatte bloeddruk in de toekomst flink kunnen verbeteren. De droom is een horloge dat 24/7 nauwkeurig je bloeddruk meet en je waarschuwt bij gevaarlijke pieken of dalen.
We zijn er nog niet, maar de ontwikkelingen gaan razendsnel. Het is waarschijnlijk slechts een kwestie van tijd voordat de technologie net zo betrouwbaar wordt als de ouderwetse manchet.
Conclusie: Handig, maar met een korrel zout
Smartwatches met cuffless bloeddrukmeting zijn een fantastische ontwikkeling voor de gezondheidszorg. Ze maken het monitoren van je gezondheid toegankelijker en minder belastend.
Echter, op dit moment is de technologie nog niet perfect. De metingen zijn vaak iets lager dan de werkelijke waarde en de afwijking kan oplopen tot 10 mmHg.
Gebruik je smartwatch vooral als een digitale kompas: hij geeft richting en trends aan, maar is geen vervanging voor een echte kompas-kaart (de huisarts). Voor mensen met een stabiele bloeddruk is het een leuke en nuttige tool. Voor mensen met een hoge bloeddruk of hartklachten is het vooral een manier om beter inzicht te krijgen, maar altijd in combinatie met professionele metingen. De toekomst is veelbelovend, maar voor nu geldt: geniet van de data, maar vertrouw blindelings op de cijfers nog niet.
Veelgestelde vragen
Hoe nauwkeurig zijn de bloeddrukmetingen van smartwatches in vergelijking met traditionele manchetmeters?
Smartwatches meten bloeddruk indirect door licht te gebruiken, wat kan leiden tot afwijkingen.
Wat is de basis van de bloeddrukmeting met een smartwatch?
Onderzoeken laten zien dat de metingen soms tot 10 mmHg kunnen verschillen van een professionele meting. Hoewel de technologie zich snel ontwikkelt, is het belangrijk om de resultaten met voorzichtigheid te interpreteren. Smartwatches gebruiken een technologie genaamd Photoplethysmography (PPG) waarbij een LED-lichtje door de huid schijnt.
Welke factoren beïnvloeden de nauwkeurigheid van de bloeddrukmeting van een smartwatch?
De verandering in licht dat wordt gereflecteerd door het bloed, wordt gebruikt om de hartslag en de stijfheid van de bloedvaten te bepalen, wat vervolgens wordt gebruikt om een schatting van de bloeddruk te maken. De nauwkeurigheid van de metingen kan variëren afhankelijk van factoren zoals de polsdikte, de huidskleur en de vaatstructuur van de gebruiker.
Wat is het doel van bloeddrukmeting met een smartwatch en wat is de beperking?
De software van de smartwatch probeert deze verschillen te compenseren, maar het is geen eenvoudige rekensom.
Hoe kan ik de betrouwbaarheid van de metingen van mijn smartwatch verbeteren?
Smartwatches kunnen nuttig zijn voor het monitoren van bloeddruk trends, maar ze zijn niet geschikt voor het stellen van een definitieve diagnose. De FDA heeft de Apple Watch Series 9 goedgekeurd voor monitoring, maar niet voor het vervangen van een traditionele bloeddrukmeting. Om de betrouwbaarheid te vergroten, is het aan te raden om je smartwatch regelmatig te kalibreren, bijvoorbeeld elke 28 dagen. Zo zorg je ervoor dat de metingen zo nauwkeurig mogelijk zijn en je een goed beeld hebt van je gezondheid.