Wat is lage bloeddruk en wanneer moet je dat thuis monitoren?

Voel je je weleens flauwvallen als je te snel opstaat? Of loop je weleens tegen een muur van vermoeidheid aan, terwijl je net je bed uit bent? Dan is de kans aanwezig dat je met een lage bloeddruk te maken hebt.

In tegenstelling tot hoge bloeddruk, waar iedereen tegenwoordig wel over praat, is lage bloeddruk vaak een ondergeschoven kindje.

Toch kan het je dagelijks leven flink beïnvloeden. In dit artikel duiken we in de wereld van de hypotensie (lager dan 90/60 mmHg) en leggen we precies uit wanneer het slim is om je bloeddruk voortaan thuis te meten.

Wat is bloeddruk eigenlijk?

Stel je je bloedvaten voor als een stelsel van slangen en je hart als een pomp.

Bloeddruk is simpelweg de druk waarmee je bloed tegen de wanden van die vaten drukt. Zonder die druk zou je bloed niet door je lichaam kunnen stromen om zuurstof en voedingsstoffen te leveren. De meting bestaat altijd uit twee getallen, uitgedrukt in millimeters kwik (mmHg): Een klassieke, gezonde bloeddruk ligt rond de 120/80 mmHg, maar dit is geen vast getal dat voor iedereen geldt. Je leeftijd, geslacht en zelfs je lichaamsbouw spelen een rol.

• De bovendruk (systolisch): Dit is de druk in je vaten op het moment dat je hart samentrekt en het bloed de wereld in pompt.
• De onderdruk (diastolisch): Dit is de druk in je vaten wanneer je hart ontspant tussen de slagen door.

Wanneer spreken we van lage bloeddruk?

Officieel wordt lage bloeddruk, of hypotensie, gedefinieerd als een waarde lager dan 90/60 mmHg. Hoewel veel mensen denken dat een lage bloeddruk per definitie slecht is, valt dat in de praktijk best mee.

Als je sportief bent, gezond eet en je voelt je fit, dan kan een lage bloeddruk juist een teken van gezondheid zijn.

Je hart hoeft minder hard te werken, wat op de lange termijn gunstig kan zijn voor je bloedvaten. Het wordt pas een issue als die lage druk ervoor zorgt dat je organen niet genoeg zuurstof krijgen. Dat merk je vooral aan je hersenen. Wanneer je bloeddruk te laag is, kan het bloed niet snel genoeg omhoog pompen tegen de zwaartekracht in, waardoor je duizelig wordt.

De gradaties van lage bloeddruk

Het is handig om te weten waar je precies valt binnen de schaal van bloeddrukken.

Primaire hypotensie

Hoewel de grens op 90/60 mmHg ligt, zijn er verschillende situaties te onderscheiden: Dit is een chronisch lage bloeddruk zonder duidelijke onderliggende oorzaak. Veel jonge, slanke vrouwen hebben hier last van. Het is vaak aangeboren en op zich niet gevaarlijk, mits je je er niet beroerd door voelt. Dit is een tijdelijke daling van de bloeddruk die optreedt wanneer je snel opstaat uit een zittende of liggende houding.

Orthostatische hypotensie

Je bloedvaten reageren niet snel genoeg, waardoor je even duizelig wordt of sterretjes ziet. Dit komt veel voor bij ouderen, maar kan ook voorkomen na langdurig bedlegerig zijn of uitdroging.

Secundaire hypotensie

Hier is de lage bloeddruk een gevolg van een andere medische aandoening.

Dit kan plotseling optreden en is vaak wel reden voor actie. Denk aan ernstige uitdroging, bloedverlies of problemen met de schildklier.

Symptomen: Herken je lage bloeddruk?

Niet iedereen met een lage bloeddruk merkt er iets van. Als je er wel last van hebt, zijn het vaak deze signalen:

• Duizeligheid: Vooral bij het opstaan (een typisch signaal van orthostatische hypotensie).
• Vermoeidheid: Een algemeen gevoel van lusteloosheid, alsof je batterij altijd halfvol is.
• Misselijkheid: Een onrustig maaggevoel zonder duidelijke reden.
• Wazig zien: Tijdelijk wazig zien of zelfs kortdurend het bewustzijn verliezen (flauwvallen).
• Concentratieproblemen: Het voelt alsof je door een mist loopt.

Let op: als je last hebt van kortademigheid of pijn op de borst in combinatie met een lage bloeddruk, moet je direct medische hulp zoeken.

Oorzaken van lage bloeddruk

Waarom daalt je bloeddruk? Begrijpen waarom je bloeddruk steeds anders is, helpt bij het duiden van de oorzaken, die uiteenlopend kunnen zijn van simpel tot complex.

Medicatie

Dit is een veelvoorkomende boosdoener. Bloeddrukverlagers, maar ook plaspillen, antidepressiva en sommige middelen tegen Parkinson kunnen de bloeddruk te verlagen. Ook een overdosis bloeddrukverlagers kan natuurlijk leiden tot hypotensie.

Uitdroging

Te weinig drinken is een klassieke oorzaak. Als je lichaam te weinig vocht heeft, daalt het bloedvolume en daarmee de druk in je aderen.

Hartproblemen

Dit kan gebeuren door intensief sporten, braken of diarree. Als je hart niet genoeg pompt (hartfalen) of als je hartritme te traag is (bradycardie), kan de bloeddruk dalen. Ook hartklepafwijkingen kunnen hier een rol in spelen.

Hormonen en zenuwstelsel

Problemen met de schildkwerd (hypothyreoïdie) of bijnierinsufficiëntie kunnen de bloeddruk beïnvloeden. Ook zenuwschade door aandoeningen als diabetes kan de signalen die de bloeddruk regelen verstoren.

Thuis bloeddruk monitoren: de basics

Wil je je bloeddruk thuis meten? Goed idee. Het geeft je inzicht en rust. Maar hoe pak je dat aan zonder dat je gek wordt van al die cijfers? Er zijn drie hoofdtypes op de markt: Om betrouwbare waarden te krijgen, volg je deze stappen:

De juiste meter kiezen

• Manuele meters: De klassieke variant met een manchet en een kwikdrukmeter. Vereist oefening (en een goede gehoortest), maar is vaak goedkoper en zeer accuraat.
• Automatische armmeters: Het meest populair. Je doet het manchet om je bovenarm, druk op een knop en de machine doet de rest. Zoek naar een meter die is goedgekeurd door de European Society of Hypertension (ESH). Merken als Omron of Braun staan hier bekend om.
• Polsmeters: Handig voor onderweg, maar minder betrouwbaar. Ze zijn gevoelig voor beweging en een verkeerde stand van je pols kan de meting flink beïnvloeden.

De juiste meettechniek

1. Rust eerst: Ga zitten en ontspan je minstens vijf minuten. Leg je voeten plat op de grond (niet over elkaar) en steun met je rug.
2. Arm op hartniveau: Leg je arm ontspannen op een tafel, zodat de manchet op dezelfde hoogte is als je hart.
3. Geen beweging of praten: Blijf stil zitten en praat niet tijdens de meting. Dit kan de uitslag beïnvloeden.
4. Meerdere keren meten: Doe altijd twee metingen met een minuut ertussen. Neem het gemiddelde. Meet je bloeddruk bij voorkeur elke dag op hetzelfde tijdstip (bijvoorbeeld ’s ochtends en ’s avonds).

Wanneer moet je je bloeddruk thuis monitoren?

Niet iedereen hoeft elke dag zijn bloeddruk te meten. Maar er zijn situaties waarin het echt nodig is of waardevolle informatie geeft.

1. Bij het starten of aanpassen van medicatie

Als je net begonnen bent met bloeddrukverlagers (of andere medicijnen die de druk beïnvloeden), is het slim om thuis te meten. Zo kan je arts zien of het middel goed werkt of dat de dosis te hoog is en je bloeddruk te ver laag wordt. Het is een directe feedbackloop voor je behandeling.

2. Bij klachten van duizeligheid

Als je regelmatig last hebt van duizeligheid of flauwvallen, kan een bloeddrukmeter helpen om patronen te ontdekken.

3. Bij ouderdom

Misschien daalt je bloeddruk specifiek na het eten of na een warme douche. Deze informatie helpt je arts enorm. Naarmate we ouder worden, verliest de elasticiteit van onze bloedvaten. Dit kan leiden tot zowel hoge als lage bloeddruk.

4. Bij zwangerschap

Vooral ouderen hebben vaak last van orthostatische hypotensie meten bij het opstaan. Thuis monitoren helpt om vallen te voorkomen.

Tijdens de zwangerschap verandert je bloedvolume en hormoonhuishouding. Hoewel een lage bloeddruk vaak normaal is en zelfs een teken kan zijn van een gezonde placenta-ontwikkeling, is het verstandig om waarden in de gaten te houden als je je niet lekker voelt. Topatleten hebben vaak een extreem lage rusthartslag en lage bloeddruk.

5. Als je een sportieve leefstijl hebt

Als je fanatiek sport, kan het nuttig zijn om je basislijn te kennen.

Zo merk je snel als er iets afwijkt door bijvoorbeeld overtraining of ziekte.

Wat te doen als je lage bloeddruk hebt?

Als de metingen thuis consistent laag zijn en je hebt er last van, zijn er gelukkig genoeg dingen die je zelf kunt doen. Een arts bezoeken is altijd verstandig om oorzaken uit te sluiten, maar deze leefstijltips helpen vaak:

• Drink meer water: Voldoende vocht houdt je bloedvolume op peil. Probeer dagelijks 1,5 tot 2 liter water te drinken, meer als je sport of het warm is.
• Eet zout (met mate): Zout houdt vocht vast, wat de bloeddruk kan verhogen. Dit is handig, maar niet voor iedereen geschikt (bijvoorbeeld bij hartproblemen). Overleg dit altijd met je dokter.
• Let op je beweging: Sta langzaam op. Als je uit bed komt, wacht dan even voordat je gaat staan. Span je beenspieren even aan voordat je opstaat; dit pompt het bloed omhoog.
• Verdeel je maaltijden: Grote maaltijden kunnen de bloeddruk verlagen doordat het bloed naar je maag stroomt om te verteren. Eet liever vaker kleine porties.
• Beperk alcohol: Alcohol verwijdt de bloedvaten, wat de bloeddruk direct kan laten dalen.

Door bewust te zijn van je bloeddruk en deze af en toe thuis te meten, krijg je meer controle over je gezondheid.

Het is een kleine moeite, maar het kan een groot verschil maken in hoe je je voelt.